Strefa Młodego Naukowca – relacja z listopadowych zajęć

Zajęcia w ramach cyklu Strefa Młodego Naukowca poświęcone tematowi „Ludzie w kosmosie” okazały się fascynującą podróżą przez historię i współczesność eksploracji kosmicznej. Rozpoczęliśmy od przypomnienia o pionierach: Mirosławie Hermaszewskim, pierwszym Polaku w kosmosie, oraz Vladimírze Remeku, pierwszym Czechosłowaku. Następnie przenieśliśmy dyskusję do teraźniejszości, mówiąc o misji Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego, który w tym roku poleciał w kosmos, oraz o perspektywie kolejnego czeskiego astronauty. Aby wprowadzić czeski klimat, przeczytaliśmy książkę „Krecik i rakieta”.

Po tym wstępie przeszliśmy do najważniejszych pytań, takich jak: Co to jest kosmos? Kto to jest astronauta? Co jest najtrudniejsze dla człowieka w kosmosie? Dyskusja o marzeniach o podróżach kosmicznych szybko przyniosła niespodziankę: jeden z uczestników, prawdziwy pasjonat, zaprezentował nam modele dwóch planet wydrukowane na drukarce 3D, które przygotował ze swoim tatą.

Następnie zagłębiliśmy się w wyzwania życia w kosmosie. Omówiliśmy trudy związane z brakiem ciśnienia (konieczność noszenia skafandra), promieniowaniem (ryzyko chorób), mikrograwitacją (zanik mięśni i kości) oraz żywnością (konieczność specjalnego jej modyfikowania).

Kluczowym punktem była analiza 13 eksperymentów, które Sławosz Uznański-Wiśniewski przeprowadzał na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS). Wspólnie ocenialiśmy, jak ważne są te badania dla nauki. Dowiedzieliśmy się, czym jest ISS, ile trwa podróż i dlaczego dokowanie jest tak skomplikowaną, precyzyjną operacją.

Ciekawym elementem spotkania było obejrzenie nagrania, na którym Uznański, podczas pobytu na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, połączył się na żywo z Centrum Nauki Kopernik. Uczestnicy zajęć zobaczyli, jak astronauta odpowiada na pytania dzieci o swoją edukację, doświadczenia i wykonuje wymyślone przez nich eksperymenty, np. wyciskanie ręcznika nasączonego wodą, z którego formowała się pulsująca kula, ponieważ woda w stanie nieważkości zachowuje się zupełnie inaczej.

Na koniec przeprowadziliśmy ćwiczenie z argumentacji. Dzieci losowały przedmioty, które Sławosz Uznański-Wiśniewski zabrał ze sobą w kosmos (np. bursztyn, wiersze Szymborskiej, obrączki ślubne, sól z Wieliczki…) i musiały przekonująco uzasadnić, dlaczego wybór padł na tę, a nie inną rzecz. 

Dzieci były zafascynowane zajęciami o kosmosie w innym ujęciu – nie mówiliśmy bowiem o planetach, a o tym, jak zostać astronautą i jak naprawdę wyglądają misje kosmiczne. Wspólnie podsumowaliśmy, jakie informacje najbardziej zaskoczyły naszych młodych pasjonatów wiedzy. Okazało się, że kilka osób odkyło w sobie zainteresowanie tematem kosmosu. 

ENG

The session within the Young Scientist Zone series, dedicated to the topic „People in Space,” proved to be a fascinating journey through the history and contemporary reality of space exploration. We started by recalling the pioneers: Mirosław Hermaszewski, the first Pole in space, and Vladimír Remek, the first Czechoslovak. We then shifted the discussion to the present, talking about the mission of Sławosz Uznański-Wiśniewski, who flew to space this year, and the prospect of another Czech astronaut. To set a Czech mood, we read the book „The Little Mole and the Rocket.”

Following this introduction, we moved on to the most important questions, such as: What is space? Who is an astronaut? What is the most difficult aspect for a human in space? The discussion about dreams of space travel quickly brought a surprise: one of the participants, a true enthusiast, presented 3D-printed models of two planets that he had prepared with his father.

Next, we delved into the challenges of life in space. We discussed the hardships associated with the lack of pressure (the necessity of wearing a spacesuit), radiation (the risk of illness), microgravity (muscle and bone loss), and food (the need for special modification).

A key point was the analysis of 13 experiments that Sławosz Uznański-Wiśniewski conducted on the International Space Station (ISS). We jointly assessed how important these studies are for science. We learned what the ISS is, how long the journey takes, and why docking is such a complicated, precise operation.

An interesting element of the meeting was watching a recording where Uznański, during his stay on the International Space Station, connected live with the Copernicus Science Centre in Warsaw. The session participants saw the astronaut answering children’s questions about his education, experiences, and performing experiments devised by them, such as wringing out a water-soaked towel, which formed a pulsating sphere because water behaves completely differently in a state of weightlessness.

Finally, we conducted an argumentation exercise. The children drew items that Sławosz Uznański-Wiśniewski took with him to space (e.g., amber, Szymborska’s poems, wedding rings, salt from Wieliczka…) and had to convincingly justify why they chose that particular item over another.

The children were fascinated by the space theme presented from a different angle—we did not talk about planets, but about how to become an astronaut and what actual space missions look like. We jointly summarized what information most surprised our young knowledge enthusiasts. It turned out that several people discovered a new interest in the topic of space.