Pieprz cenniejszy niż złoto i ziemniak, który ocalił Europę
Czy wiedzieliście, że za funt pieprzu można było kiedyś kupić wolność, a ziemniak – dziś tak oczywisty na naszym talerzu – był uważany za „podejrzany” i bezwartościowy? W tę sobotę nasza biblioteka zamieniła się w portową giełdę i laboratorium odkrywców podczas zajęć z cyklu Strefa Młodego Naukowca.
Zaczęliśmy od podróży w czasie do roku 1492. Na starych mapach Ptolemeusza próżno było szukać Ameryki czy Australii – świat wydawał się wtedy znacznie mniejszy! Młodzi naukowcy wcielili się w rolę kupców, którzy z sakiewkami pełnymi złotych monet ruszyli na targ, by zdobyć drogocenne przyprawy.
Nie było łatwo! „Chciwy Handlarz” nie dawał za wygraną. Dowiedzieliśmy się, że:
Pieprz był tak drogi, bo droga lądowa przez Konstantynopol została zamknięta.
Cynamon według legend zdobywało się z gniazd wielkich ptaków na pionowych skałach.
Goździki służyły jako jedyne skuteczne lekarstwo na ból zębów.
Największym zaskoczeniem okazał się… ziemniak. Podczas gdy wszyscy walczyli o luksusowy cynamon, handlarz niemalże wciskał dzieciom „brudne bulwy z ziemi” za bezcen. Dopiero na koniec zajęć odkryliśmy wielką tajemnicę: to właśnie ziemniak, przywieziony przez Kolumba, uratował Europę przed głodem w czasach nieurodzaju! Okazało się, że ci, którzy zainwestowali w tanią bulwę, zrobili lepszy interes niż królowie.
Po emocjach handlowych przyszedł czas na naukowe testy:
Ciecz nienewtonowska: Wykorzystując „indyjską mąkę” (skrobię ziemniaczaną), stworzyliśmy magiczną substancję. Kiedy uderzaliśmy w nią mocno, twardniała jak beton (niczym tarcza!), ale gdy dotykaliśmy jej delikatnie – palec zapadał się jak w bagnie.
Warsztat Nawigatora: Dowiedzieliśmy się, jak działa kompas. Wiemy już, że igła magnetyczna „czuje serce Ziemi” i zawsze pokazuje północ. Nauczyliśmy się też sprytnego wierszyka, by nigdy nie pomylić kierunków: Na Ekierce Siedzi Wrona (North, East, South, West).
Finałem zajęć było budowanie własnych statków. Z wykałaczek, korków i plasteliny powstawały jednostki, które musiały przejść trudny test wyporności. Niektóre „statki” zaliczyły spektakularne wywrotki, co pozwoliło nam zrozumieć, czym jest środek ciężkości i dlaczego skarbów nie można ładować zbyt wysoko na pokład!
Dziękujemy wszystkim młodym odkrywcom za wspólną przygodę. Do zobaczenia na kolejnych zajęciach w Strefie Młodego Naukowca!
