Jerzy Ficowski
Jerzy Ficowski urodził się 4 września 1924 roku w Warszawie. Był postacią niezwykle wszechstronną.
Wybitnym poetą, eseistą, tłumaczem, a także cenionym badaczem kultury cygańskiej i żydowskiej.
Podczas II wojny światowej był żołnierzem Armii Krajowej i brał udział w powstaniu warszawskim, walcząc w zgrupowaniu „Baszta”. Po upadku powstania trafił do niemieckich obozów jenieckich. Te traumatyczne doświadczenia oraz powojenna rzeczywistość odcisnęły wyraźne piętno na jego wczesnej twórczości poetyckiej.
Jedną z największych pasji Ficowskiego była kultura romska. Przez wiele lat wędrował z taborami cygańskimi, co pozwoliło mu poznać ich język, obyczaje i tradycje. To on odkrył dla świata talent romskiej poetki Papuszy (Bronisławy Wajs), tłumacząc jej utwory na język polski. Jego monografia „Cyganie na polskich drogach” do dziś pozostaje fundamentalnym dziełem w tej dziedzinie.
Ficowski odegrał również kluczową rolę jako „strażnik pamięci” o Brunonie Schulzu. Przez dziesięciolecia z ogromną determinacją gromadził rozproszone rękopisy, listy i rysunki pisarza z Drohobycza, ratując je przed zapomnieniem.
Wynikiem tych poszukiwań była m.in. słynna biografia Schulza zatytułowana „Regiony wielkiej herezji”.
Jako poeta operował językiem pełnym wrażliwości, często nawiązując do tragicznych losów narodu żydowskiego i tematyki Holokaustu. Był także autorem tekstów wielu popularnych piosenek, w tym kultowych „Jadą wozy kolorowe”, które stały się częścią polskiej popkultury.
W okresie PRL-u angażował się w działalność opozycyjną, będąc m.in. członkiem Komitetu Samoobrony Społecznej „KOR”.
Za swoją bezkompromisową postawę i dorobek literacki otrzymał wiele prestiżowych wyróżnień, w tym Nagrodę Polskiego PEN Clubu.
Zmarł 9 maja 2006 roku w Warszawie. Pozostawił po sobie bogatą i wielowymiarową spuściznę, która uczy empatii wobec „Innego” oraz głębokiego szacunku do historii i kultury mniejszości narodowych.
