{"id":1674,"date":"2022-04-25T17:53:46","date_gmt":"2022-04-25T15:53:46","guid":{"rendered":"https:\/\/www.mbp.chrzanow.pl\/akademiaslowa\/?p=1674"},"modified":"2022-04-25T18:19:05","modified_gmt":"2022-04-25T16:19:05","slug":"sila-ukrainy-piorem-pisana","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mbp.chrzanow.pl\/akademiaslowa\/index.php\/2022\/04\/25\/sila-ukrainy-piorem-pisana\/","title":{"rendered":"Felieton Olgi Nowickiej – kwiecie\u0144 2022"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Si\u0142a Ukrainy… pi\u00f3rem pisana<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Czas jest taki, \u017ce trudno my\u015bli zebra\u0107\u2026 ale w obliczu tego, co si\u0119 dzieje za nasz\u0105 wschodni\u0105 granic\u0105, warto zanurzy\u0107 si\u0119 w literaturze ukrai\u0144skiej \u2013 tak ma\u0142o znanej i czytanej u nas chyba. Bo c\u00f3\u017c oto przed 24. lutym 2022r. wiedzieli\u015bmy o naszych s\u0105siadach? Nie mam tutaj na my\u015bli karmy historycznej (bywa\u0142o, \u017ce trudnej i bolesnej), bo \u017cyjemy przecie\u017c tu
i teraz, cho\u0107 w jak\u017ce barbarzy\u0144skim czasie rosyjskiej agresji na Ukrain\u0119, kt\u00f3rej nikt nie wyobra\u017ca\u0142 sobie w naj\u015bmielszych przecie\u017c snach.<\/p>

Ukraina \u2013 dwukrotnie wi\u0119ksza od Polski, bliska Polakom ze wzgl\u0119du na \u00a0Lw\u00f3w, z narodow\u0105 potraw\u0105 \u2013 barszczem,\u00a0 gdzie \u00a0wszelkie dolegliwo\u015bci leczy si\u0119 w\u00f3dk\u0105, a chleb zajada do wszystkiego. Gdzie Ignacy \u0141ukasiewicz\u00a0 we lwowskiej\u00a0 aptece \u201cPod Z\u0142ot\u0105 Gwiazd\u0105\u201d wynalaz\u0142 lamp\u0119 naftow\u0105, a w Czarnobylu dosz\u0142o do wielkiej nuklearnej tragedii, przy czym ca\u0142y bokserski \u015bwiat i nie tylko zachwyca si\u0119 bra\u0107mi Kliczko, gdzie zakochani z ca\u0142ego \u015bwiata zje\u017cd\u017caj\u0105 do s\u0142ynnego Tunelu Mi\u0142o\u015bci nieopodal Klewania\u00a0 i gdzie wszyscy wierz\u0105, \u017ce w gwiazdkowy poranek znajd\u0105 paj\u0119czyn\u0119 i \u00a0przyniesie im to szcz\u0119\u015bcie.<\/p>

Szcz\u0119\u015bcie\u2026to s\u0142owo trudne teraz dla wszystkich Ukrai\u0144c\u00f3w, a przecie\u017c rzecz to niezaprzeczalna, \u017ce nale\u017cne im przecie\u017c, a teraz w szczeg\u00f3lno\u015bci. Pewne jest r\u00f3wnie\u017c to, \u017ce\u00a0 ro\u015bnie zainteresowanie kultur\u0105 ukrai\u0144sk\u0105. W mediach, na \u00a0internetowych forach cz\u0119sto padaj\u0105 pytania o to, co warto czyta\u0107, jacy s\u0105 najpopularniejsi pisarze ukrai\u0144scy, po co warto si\u0119gn\u0105\u0107? Wstyd mi, \u017ce nie umia\u0142abym doradzi\u0107, bo niestety ukrai\u0144skiej literatury nie czyta\u0142am\u2026
\u00a0a szkoda. A \u0142\u0105czy nas przecie\u017c tak wiele: bliskie s\u0105siedztwo, wieki wsp\u00f3lnej historii, pokrewie\u0144stwo j\u0119zyk\u00f3w i obyczaj\u00f3w, podobie\u0144stwo los\u00f3w\u2026 a mimo to nasze narody
w dalszym ci\u0105gu zbyt ma\u0142o wiedz\u0105 o swojej kulturze.<\/p>

Zrobi\u0142am ma\u0142y (zdecydowanie ma\u0142y, bo temat rzeka)\u00a0research<\/em>\u00a0 w tym temacie,
z przyczyn oczywistych, jak r\u00f3wnie\u017c faktu, \u017ce w kwietniu obchodzimy \u015aWIATOWY DZIE\u0143 KSI\u0104\u017bKI I PRAW AUTORSKICH (23.03). Pobuszowa\u0142am w\u015br\u00f3d ukrai\u0144skich autor\u00f3w \u00a0zar\u00f3wno historycznie jak i wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie. To\u017c to\u00a0 >\u043b\u0456\u0442\u0435\u0440\u0430\u0442\u0443\u0440\u043d\u0435 \u0431\u0430\u0433\u0430\u0442\u0441\u0442\u0432\u043e<, z kt\u00f3rym ka\u017cdy szanuj\u0105cy polski czytelnik zapozna\u0107 si\u0119 powinien\u2026 w tym r\u00f3wnie\u017c ja.<\/p>

Pewne jest, \u017ce na polskim rynku wydawniczym bardziej obecna jest \u00a0ukrai\u0144ska literatura wsp\u00f3\u0142czesna ni\u017c tak zwana \u201eklasyka\u201d. Ale podstawy i podwaliny trzeba zna\u0107, wi\u0119c wspomn\u0119 tutaj o pierwszym utworze napisanym w j\u0119zyku ukrai\u0144skim\u00a0\u201cEneidzie\u201d Iwana Kotlarewskiego<\/strong>\u00a0(1798), jako trawestacja dzie\u0142a Wergiliusza o tym samym tytule. Tutaj ciekawostka \u2013 \u00a0popularny zesp\u00f3\u0142 muzyczny Enei wzi\u0105\u0142 nazw\u0119 w\u0142a\u015bnie od tego utworu.<\/p>

Klasyka kobieca to z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105\u00a0\u0141esia Ukrainka<\/strong>\u00a0(1871 \u2013 1913), kt\u00f3ra to razem z\u00a0Tarasem Szewczenk\u0105<\/strong>\u00a0(1814- 1861; poeta, etnograf, folklorysta, malarz, przedstawiciel romantyzmu, dzia\u0142acz polityczny, bohater narodowy Ukrainy, powie\u015bci i wi\u0119kszo\u015b\u0107 dramat\u00f3w pisa\u0142 w j. rosyjskim, poezj\u0119 tworzy\u0142 \u00a0po ukrai\u0144sku ) i\u00a0Iwanem Frank\u0105<\/strong>\u00a0(1856-1916; ponad 5 tysi\u0119cy pozycji, w tym przesz\u0142o tysi\u0105c z nich napisa\u0142 po polsku, w ho\u0142dzie dla pisarza i poety miasto Stanis\u0142aw\u00f3w w zachodniej Ukrainie od 1962r. nosi nazw\u0119 Iwano-Frankiwsk) tworzy \u00a0\u201ewielk\u0105 tr\u00f3jc\u0119\u201d w panteonie literatury naszych ukrai\u0144skich s\u0105siad\u00f3w i niew\u0105tpliwie uznawana jest za najwi\u0119ksz\u0105 ukrai\u0144sk\u0105 pisark\u0119. Urodzona na Wo\u0142yniu jako Larysa Kosacz o szlacheckim rodowodzie, z matki pisarki. Zna\u0142a podobno 10 j\u0119zyk\u00f3w, w\u0105t\u0142a, schorowana na gru\u017alic\u0119,
w tradycyjnej literaturze ludowej nacisk k\u0142ad\u0142a na problematyk\u0119 wyzwolenia narodowego. Jej wybitne dzie\u0142o \u201ePie\u015b\u0144 lasu\u201d z 1911 r., okre\u015blany jako \u201edramat-feeria\u201d, por\u00f3wnywany jest do \u201eSnu nocy letniej\u201d Szekspira\u201d i \u201eBalladyny\u201d S\u0142owackiego. Ceni\u0142a i w oryginale czytywa\u0142a literatur\u0119 polsk\u0105: Mickiewicza, Krasi\u0144skiego, Wyspia\u0144skiego. Zwi\u0105zana z ruchem socjalistycznym do ko\u0144ca \u017cycia figurowa\u0142a na carskiej \u201eczarnej li\u015bcie\u201d.\u00a0 Wszystkie swoje wiersze poetka wyda\u0142a poza granicami Rosji carskiej, gdzie publikacje w j\u0119zyku ukrai\u0144skim by\u0142y zakazane. \u201eNa skrzyd\u0142ach pie\u015bni\u201d \u201eMy\u015bli i marzenia\u201d, Odg\u0142osy\u201d \u2013 \u00a0co w tych utworach znale\u017a\u0107 mo\u017ce czytelnik? Na pewno pesymizm, osobist\u0105 tragedi\u0119 oraz \u00a0uciemi\u0119\u017cenie narodu ukrai\u0144skiego, ale tak\u017ce wezwanie do czynu, heroizmu, do idea\u0142\u00f3w moralnych i spo\u0142ecznych, oraz przekonanie, \u017ce dobro i pi\u0119kno w ko\u0144cu zwyci\u0119\u017c\u0105. O jej poezji kolega po fachu Iwan Franko pisa\u0142 (\u2026)\u00a0Mimo woli rodzi si\u0119 my\u015bl, \u017ce ta chora, w\u0105t\u0142a dziewczyna jest nieomal\u017ce jedynym m\u0119\u017cczyzn\u0105 na ca\u0142ej Ukrainie<\/em>. Jak\u017ce to wszystko adekwatne do wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci\u2026
i wa\u017cne dla narodu ukrai\u0144skiego jak i ca\u0142ego \u015bwiata.<\/p>

Tyle z minimalnego dotkni\u0119cia \u201eklasyki\u201d a wsp\u00f3\u0142czesna literatura? \u2013 prze\u017cywa okres intensywnego rozwoju od momentu uzyskania przez Ukrain\u0119 niezale\u017cno\u015bci pa\u0144stwowej
z pocz\u0105tkiem lat 90. XX w. Gdy rodzi\u0142a si\u0119 niepodleg\u0142a Ukraina, nie \u017cy\u0142 ju\u017c piewca wolno\u015bci, nominowany do literackiej nagrody Nobla poeta\u00a0Wasyl Stus<\/strong>\u00a0(1938 \u2013 1985). Jego \u015bmier\u0107 w sowieckim \u0142agrze sta\u0142a si\u0119 symbolem sytuacji literatury ukrai\u0144skiej od czas\u00f3w rewolucji pa\u017adziernikowej do ko\u0144ca lat osiemdziesi\u0105tych. Na literackiej scenie pojawili si\u0119 inni \u2013 wolni, otwarci na \u015bwiat, rozliczaj\u0105cy si\u0119 zar\u00f3wno z przesz\u0142o\u015bci\u0105, jak i tera\u017aniejszo\u015bci\u0105. Polski rynek czytelniczy m\u00f3g\u0142 ich pozna\u0107 dzi\u0119ki\u00a0Wydawnictwu Czarne<\/em>, kt\u00f3re jak zawsze ma \u201enosa\u201d do autor\u00f3w i w og\u00f3le dobrej literatury.<\/p>

Wymie\u0144my wi\u0119c tutaj:<\/p>

Jurija Andruchowycza<\/strong>\u00a0(ur. 1960): poeta, prozaik, piosenkarz, eseista i t\u0142umacz, rodem
z Iwano-Frankiwska, w zachodniej Ukrainie, wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rca grupy poetyckiej \u201eBu-Ba-Bu\u201d (Burleska \u2013 Ba\u0142agan \u2013 Bufonada), wsp\u00f3\u0142autor dwug\u0142osu eseistycznego \u201eMoja Europa. Dwa eseje o Europie zwanej \u015arodkow\u0105\u201d (wsp\u00f3lnie z Andrzejem Stasiukiem). Wszystkie jego powie\u015bci przet\u0142umaczone zosta\u0142y na j\u0119zyk polski (\u201eRekreacje\u201d, \u201eMoscoviada. Powie\u015b\u0107 grozy\u201d, \u201ePerwersja\u201d, \u201eDwana\u015bcie kr\u0119g\u00f3w\u201d, \u201eTajemnica\u201d) i wydane g\u0142\u00f3wnie przez \u00a0Wydawnictwo Czarne. Warto wspomnie\u0107 , \u017ce sam Andruchowycz jest t\u0142umaczem na ukrai\u0144ski Mi\u0142osza, Konwickiego i Brunona Schulza.<\/p>

Kolejne nazwisko terytorialnie z tego samego miasta to\u00a0Taras Procha\u015bko<\/strong>\u00a0(ur. 1968), kt\u00f3ry wsp\u00f3lnie z Andruchowyczem zalicza si\u0119 do tzw. \u00a0\u201efenomenu stanis\u0142awowskiego\u201d (\u015brodowisko literackie skupionych wok\u00f3\u0142 miasta Iwano-Frankiwska, dawniej Stanis\u0142awowa, uchodz\u0105cego \u2013 nies\u0142usznie zreszt\u0105 za tzw. artystyczn\u0105 prowincj\u0119). Laureat (2007) Nagrody Conrada ufundowanej przez Instytut Polski w Kijowie. I tutaj r\u00f3wnie\u017c Wydawnictwo Czarne przyczyni\u0142o si\u0119 do popularyzacji jego nazwiska wydaj\u0105c opowiadania \u201eInne dni Anny\u201d oraz powie\u015b\u0107 \u201eNiezwykli\u201d.<\/p>

Id\u0105c dalej na wsch\u00f3d, z \u00a0Charkowem zwi\u0105zany jest\u00a0Serhij \u017badan<\/strong>\u00a0(ur. 1974), prozaik, poeta
\u00a0i t\u0142umacz, w swoim czasie aktywista \u201epomara\u0144czowej rewolucji\u201d. \u201eBig Mac\u201d, \u201eDepeche Mode\u201d, \u201eAnarchy in the UKR\u201d, \u201eHymn demokratycznej m\u0142odzie\u017cy\u201d, \u201eWoroszy\u0142owgrad\u201d, to najwa\u017cniejsze tytu\u0142y w jego dorobku. \u00a0Ciekawostk\u0105 jest \u201eOdsetek samob\u00f3jstw w\u015br\u00f3d klaun\u00f3w\u201d, pozycja opracowana wsp\u00f3lnie z nie\u017cyj\u0105cym ju\u017c polskim fotografem Jackiem Dziaczkowskim, w kt\u00f3rej opowiadaj\u0105 o tym, co pozosta\u0142o z \u201epomara\u0144czowej rewolucji\u201d na Ukrainie.<\/p>

A jaka jest twarz kobiecej wsp\u00f3\u0142czesnej literatury ukrai\u0144skiej?<\/p>

To z pewno\u015bci\u0105\u00a0Oksana Zabu\u017cko<\/strong>\u00a0(ur. 1960), pisarka, poetka, eseistka, doktor filozofii. Jej \u201eBadania terenowe nad ukrai\u0144skim seksem\u201d, okre\u015blane s\u0105 \u00a0jako\u00a0postkomunistyczna psychoanaliza narodowa<\/em>. Ciekawostka: w oparciu o t\u0119 pozycj\u0119 powsta\u0142 monodram autorstwa \u00a0re\u017cyserki Ma\u0142gorzaty Szumowskiej na scenie Teatru \u201ePolonia\u201d, w kt\u00f3rym wyst\u0105pi\u0142a Katarzyna Figura. Inne tytu\u0142y to \u201eMuzeum porzuconych sekret\u00f3w\u201d czy zbi\u00f3r\u00a0 opowiada\u0144 \u201eSiostro, siostro\u201d.<\/p>

I kolejna kobieca twarz\u2026\u00a0Natalka \u015aniadanko<\/strong>\u00a0(ur. 1973)\u00a0 pisarka lwowska, dziennikarka
\u00a0i t\u0142umaczka, kt\u00f3ra jak pisz\u0105 krytycy\u00a0pisze z nerwem, nie unikaj\u0105c dra\u017cliwych temat\u00f3w<\/em>. Jej debiut \u00a0to \u201eKolekcja nami\u0119tno\u015bci\u201d i kolejna \u2013 \u00a0powie\u015b\u0107 prze\u015bmiewcza \u201eAhatanhel\u201d. \u00a0Pisarka w 2006r. by\u0142a stypendystk\u0105 Polskiego Instytutu Ksi\u0105\u017cki w Krakowie i stypendystk\u0105 Homines Urbani krakowskiej Willi Decjusza. \u00a0<\/p>

Id\u0105c dalej chronologicznie\u2026 pokolenie 1980. Tutaj prym wiedzie\u00a0Irina Karpa
<\/strong>\u00a0(ur. 1980), romanistka, z \u00a0dyplomem na temat Huellebecqa. Opr\u00f3cz pisania: \u015bpiewa, performeruje, bywa prezenterk\u0105 telewizyjn\u0105. Jej \u201eFreud by\u00a0p\u0142aka\u0142\u201d (u nas ponownie poznany dzi\u0119ki Wydawnictwu Czarne) \u0142amie\u00a0 z lekko\u015bci\u0105 i ironi\u0105 uniwersalne stereotypy.<\/p>

I na koniec trzy gor\u0105ce i na czasie tytu\u0142y i nazwiska:\u00a0\u201cInternat\u201d Serhija \u017badana,<\/strong>\u00a0\u201cPunkt zerowy\u201d Artema Czecha<\/strong>\u00a0i\u00a0\u201cStulecie Jakowa\u201d Wo\u0142odymyra \u0141ysa<\/strong>\u00a0\u2013 na podstawie kt\u00f3rego zosta\u0142 nakr\u0119cony serial.<\/p>

C\u00f3\u017c\u2026 I chocia\u017cby kolejny, szalony Putin (oby nigdy wi\u0119cej) wmawia\u0142, \u017ce Ukraina to cz\u0119\u015b\u0107 Rosji\u2026 nikt o zdrowych zmys\u0142ach z tym si\u0119 nie zgodzi, bo to przecie\u017c bzdury wierutne i brednie. Ukraina to bogata historia, kultura, literatura\u2026 od wiek\u00f3w pi\u00f3rem pisana. \u0421\u041b\u0410\u0412\u0410 \u0423\u041a\u0420\u0410\u0407\u041d\u0406!<\/p>

\u017br\u00f3d\u0142a:\u00a0https:\/\/www.polskieradio.pl\/9\/9217\/Artykul\/2911689,Literatura-ukrainska-Co-warto-przeczytac<\/a>\u00a0;\u00a0https:\/\/choosetravel.pl\/2015\/08\/09\/wspolczesna-literatura-ukrainska-najlepsze-ksiazki-wydane-po-polsku\/<\/a>\u00a0;\u00a0https:\/\/www.krakow.pl\/otwarty_na_swiat\/aktualnosci\/40501,62<\/a><\/p>

Felieton publikowany w Poradniku Bibliotekarza nr 4\/2022\u00a0<\/a><\/strong><\/p><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/section>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Olga Nowicka
<\/strong><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t