{"id":2050,"date":"2023-01-24T08:00:06","date_gmt":"2023-01-24T07:00:06","guid":{"rendered":"https:\/\/www.mbp.chrzanow.pl\/akademiaslowa\/?p=2050"},"modified":"2023-01-18T09:19:00","modified_gmt":"2023-01-18T08:19:00","slug":"felieton-olgi-nowickiej-styczen-2023","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mbp.chrzanow.pl\/akademiaslowa\/index.php\/2023\/01\/24\/felieton-olgi-nowickiej-styczen-2023\/","title":{"rendered":"Felieton Olgi Nowickiej \u2013 stycze\u0144 2023"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Hultajka literatury polskiej<\/strong><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Nie chc\u0119 (by\u0107 monotematyczna), ale troszk\u0119 (tylko troszk\u0119) b\u0119d\u0119\u2026<\/p>

Stary rok zako\u0144czy\u0142am poetycko mo\u017cna by rzec, je\u015bli chodzi o moje felietonowanie, a Nowy Rok zaczynam rocznicowo, gdzie poezja znowu si\u0119 odezwie. Sama jestem zdumiona, \u017ce tak to mi si\u0119 poskleja\u0142o, ale czasami tak wychodzi… Mo\u017ce to jaki\u015b znak dla mnie, a mo\u017ce dla Pa\u0144stwa? C\u00f3\u017c, w ka\u017cdym b\u0105d\u017a razie z pocz\u0105tkiem roku planujemy… r\u00f3\u017cne rzeczy: a to, \u017ce przejdziemy na diet\u0119, \u017ce rzucimy palenie, \u017ce\u00a0 uprawia\u0107 wi\u0119cej sportu b\u0119dziemy, itd. W pracy robimy grafiki i harmonogramy, na czym te\u017c i ja si\u0119 skupia\u0142am si\u0119 w ostatnim czasie. W plan dzia\u0142alno\u015bci mojej biblioteki co kawa\u0142ek wkradaj\u0105 si\u0119 rocznice literackie, dlatego te\u017c zacz\u0119\u0142am si\u0119 zastanawia\u0107 nad ich sensem i istot\u0105.<\/p>

Tak ju\u017c jest, \u017ce rocznice i jubileusze s\u0105 sta\u0142ym elementem kulturalnego kalendarza pa\u0144stwowych i samorz\u0105dowych instytucji. Ich struktura u nas jest prosta, dostajemy wykaz rocznic r\u00f3\u017cnej ma\u015bci, przygarniamy z ca\u0142ym dobrodziejstwem inwentarza i co\u015b sobie tam z cicha albo i nie, kombinujemy. Bywa, \u017ce czasami musimy czci\u0107 konkretnie kogo\u015b lub co\u015b, bo np. fundusze ministerialne przyodzia\u0142y si\u0119\u00a0 ju\u017c w temat… Do dzie\u0142a! Panie i Panowie \u2013 chcecie pieni\u0119dzy na dzia\u0142alno\u015b\u0107? \u2013 piszcie programy, troszk\u0119 kreatywno\u015bci i na pewno si\u0119 uda \u2013 pomys\u0142 przecie\u017c prawie ju\u017c Wam podali\u015bmy jak na d\u0142oni… No tak, ale nie zawsze to strza\u0142 trafiony. Pomy\u015bla\u0142am, ostatnio, \u017ce wychodzi si\u0119 u nas od kreowania temat\u00f3w, a nie od odpowiadania na zapotrzebowanie.\u00a0 Za du\u017co nazwisk w wykazach, za du\u017co nazwisk narzuconych z g\u00f3ry przez Sejm czy Senat. A i z tymi typowaniami bywa r\u00f3\u017cnie.<\/p>

Wpisuj\u0105c kolejne nazwisko do planu (ca\u0142e szcz\u0119\u015bcie wg mojego wyboru), zastanawia\u0142am si\u0119 po co komu obchodzi\u0107 urodziny dawno zmar\u0142ych? Co i komu daje przypominanie o wybitnych osobach? Czy to nasz polski fenomen, a mo\u017ce te\u017c kultury \u015bwiatowej? Pozagl\u0105da\u0142am to tu, to tam i dosz\u0142am do wniosku, \u017ce w szczeg\u00f3lno\u015bci my Polacy lubujemy si\u0119 w datach i wykazach.<\/p>

W pierwszym rzucie \u2013 ju\u017c szko\u0142a uczy nas wykazami i systemem dat. A nie wsz\u0119dzie… np. w Szwecji nie istnieje co\u015b takiego jak kanon lektur szkolnych, a Szwajcaria nie sporz\u0105dza wykazu rocznic literackich, chocia\u017cby z tego wzgl\u0119du, \u017ce jest pa\u0144stwem kilku j\u0119zyk\u00f3w i tam tego typu rocznice maj\u0105 bardziej lokalny charakter.<\/p>

My p\u00f3ki\u00a0 co celebrujemy: 5., 10., 32., 74., …100. itd\u2026rocznic\u0119 urodzin i \u015bmierci wielkich
i mniej wielkich Polak\u00f3w.\u00a0 Nie chc\u0119 ironizowa\u0107, ale da\u0107 do zastanowienia, \u017ce i w tym temacie te\u017c nale\u017cy robi\u0107 spor\u0105 selekcj\u0119, a do \u201eczczenia\u201d wybiera\u0107 m\u0105drze i m\u0105dre robi\u0107 \u201ezamieszanie\u201d wok\u00f3\u0142\u2026 Nie powiem \u2013 ma to sens i cel, bowiem bibliotekarze to r\u00f3wnie\u017c managerowie kultury i niez\u0142\u0105 robot\u0119 robi\u0105 na tym poletku. Kiedy Sejm czy Senat og\u0142aszaj\u0105 Rok… r\u00f3\u017cne s\u0105 moje odczucia,\u00a0 ale z regu\u0142y znajduj\u0119 \u201enazwisko\u201d\/ wydarzenie, kt\u00f3re przypada mi do gustu i wtedy wiem, \u017ce zadzieje si\u0119 co\u015b szczeg\u00f3lnego.\u00a0 W 2021 po drodze mi sz\u0142o np. ze Stanis\u0142awem Lemem, a w 2022 z Rokiem Romantyczno\u015bci, g\u0142\u00f3wnie za spraw\u0105 Narodowego Czytania „Ballad i romans\u00f3w\u201d. Lem by\u0142 szczeg\u00f3lny, no i okaza\u0142o si\u0119, \u017ce potrafimy lobbowa\u0107… pokaza\u0142 to m.in. Krak\u00f3w, gdzie program dofinansowania dzia\u0142a\u0144 kulturalnych zwi\u0105zanych z tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 pisarza i projekty wydawnicze o tematyce lemowskiej, zdecydowanie mia\u0142y „r\u0119ce i nogi”, a i \u015bwiat ujawni\u0142 wielu lemolog\u00f3w i lemofil\u00f3w. Zreszt\u0105 pami\u0119tam, tak samo by\u0142o z Gombrowiczem w 2004r., mo\u017ce z mniejsz\u0105 ilo\u015bci\u0105 narz\u0119dzi technologicznych w r\u0119ku, ale te\u017c dostojnie – obchodzono Rok Gombrowicza, m.in. poprzez wpis \u00a0na list\u0119 oficjalnych rocznic UNESCO. To co zrobi\u0142 z Lemem Krak\u00f3w \u2013 wybrzmia\u0142o g\u0142o\u015bno… to by\u0142 ewenement i symbol przynajmniej dla mnie, co uczci\u0142am pod koniec roku p\u00f3j\u015bciem na sztuk\u0119 „L do L” w Teatrze STU w Krakowie. To by\u0142o dla mnie uczt\u0105 dla oka i ucha – pe\u0142n\u0105 pi\u0119knego j\u0119zyka, anegdot z prze\u0142omu wiek\u00f3w, humoru, poezji i piosenek. W rol\u0119 Ewy Lipskiej (poetki) i Stanis\u0142awa Lema (pisarza) wcielili si\u0119 Beata Rybotycka i Olaf Lubaszenko, kt\u00f3rzy zaserwowali widzom prywatne oblicze ich znajomo\u015bci. To zdecydowanie by\u0142 doskona\u0142y prezent na STU-letnie urodziny Stanis\u0142awa Lema. Gdyby kiedy\u015b kto\u015b mia\u0142 okazj\u0119… to polecam szczerze.<\/p>

Reasumuj\u0105c\u00a0 powy\u017csze – chodzi mi o to, aby (r\u00f3wnie\u017c w bibliotekach) z rocznic nie robi\u0107 hurtu, ale detal –\u00a0 co\u015b co wybrzmi, zostanie w pami\u0119ci, popchnie do dzia\u0142ania i czytania. W obfitym jak zawsze wykazie rocznic w 2023r. mam oczywi\u015bcie swojego faworyta, a raczej faworytk\u0119. Przypomn\u0119, \u017ce Sejm wybra\u0142 za patron\u00f3w: Wojciecha Korfantego, Paw\u0142a Edmunda Strzeleckiego, Aleksandra Fredr\u0119, Aleksandr\u0119 Pi\u0142sudskiego, Maurycy Mochnackiego, Jadwig\u0119 Zamoysk\u0105, Jerzego Nowosielskiego, a Senat RP: Wis\u0142aw\u0119 Szymborsk\u0105, Miko\u0142aja Kopernika i\u00a0 Jana Matejko. Najbli\u017csza memu sercu jest zdecydowanie \u201enajwi\u0119ksza hultajka literatury polskiej\u201d \u2013 jak pi\u0119knie napisa\u0142 o Niej kiedy\u015b Jacek Dehnel, i w dodatku \u201eju\u017c 100. letnia\u201d\u2013 Wis\u0142awa Szymborska.<\/p>

Jeszcze w 2022r. prezes zarz\u0105du Fundacji Wis\u0142awy Szymborskiej i by\u0142y sekretarz noblistki Micha\u0142 Rusinek zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 z propozycj\u0105 do Marsza\u0142ek Sejmu, o ustanowienie 2023 rokiem\u00a0Wis\u0142awy Szymborskiej.\u00a0Sejm nie ustanowi\u0142, ale Senat tak. W uchwale senatorowie podkre\u015blili, \u017ce o donios\u0142o\u015bci literackiego dorobku poetki \u015bwiadcz\u0105 nie tylko nagrody, ale tak\u017ce fakt, \u017ce ma ona wci\u0105\u017c wierne grono czytelnik\u00f3w w Polsce i za granic\u0105. Inspiruje literaturoznawc\u00f3w, kulturoznawc\u00f3w, filozof\u00f3w, krytyk\u00f3w sztuki, a tak\u017ce zwyk\u0142ych czytelnik\u00f3w, kt\u00f3rzy znajduj\u0105 w jej poezji odpowiedzi na najwa\u017cniejsze pytania.<\/p>

Fakt ustanowienia roku 2023 rokiem Wis\u0142awy Szymborskiej zdecydowanie nada presti\u017cu wszystkim dzia\u0142aniom zwi\u0105zanym z obchodami wyj\u0105tkowej rocznicy urodzin polskiej noblistki. Ale nie oby\u0142o si\u0119 bez przys\u0142owiowych \u201ek\u0142\u00f3d\u201d, no bo pami\u0119tliwi to my Polacy zdecydowanie jeste\u015bmy. Znale\u017ali si\u0119 bowiem tacy, kt\u00f3rzy powiedzieli Szymborskiej \u2013 Nie. A dlaczego\u017c to? No oczywiste, \u017ce z powodu \u00a0jej cz\u0142onkostwa w PZPR i wiersza o Stalinie. Ale taka przesz\u0142o\u015b\u0107 przekre\u015bli\u0107 by r\u00f3wnie\u017c musia\u0142a tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Mi\u0142osza, Broniewskiego, Ga\u0142czy\u0144skiego, Tuwima czy R\u00f3\u017cewicza i wielu innych pisarzy.<\/p>

Polityka nie mia\u0142a ju\u017c potem nad Szymborsk\u0105 \u017cadnej w\u0142adzy. –\u00a0Nie mam uczu\u0107 zbiorowych – t\u0142umaczy\u0142a poetka. – Nikt nie zobaczy mnie w\u00a0\u017cadnym zbiorowisku. Mo\u017ce lekcja, kt\u00f3r\u0105 kiedy\u015b, w\u00a0m\u0142odo\u015bci, otrzyma\u0142am, spowodowa\u0142a, \u017ce nigdy p\u00f3\u017aniej nie potrafi\u0142am przynale\u017ce\u0107? Mog\u0119 tylko sympatyzowa\u0107. Przynale\u017cno\u015b\u0107 jest dla pisarza utrudnieniem. Mnie do \u017cycia niezb\u0119dna jest samotno\u015b\u0107.\u00a0<\/em>No i tyle w temacie frustracji niekt\u00f3rych senator\u00f3w.<\/p>

A przecie\u017c pisa\u0142a tak, aby zrozumia\u0142 j\u0105 i odczu\u0142 ka\u017cdy, unikaj\u0105c wielkich s\u0142\u00f3w, gardz\u0105c patosem, z lekkim dystansem i du\u017c\u0105 dawk\u0105 autoironii.\u00a0 Powiedzia\u0142a kiedy\u015b: zawsze, kiedy pisz\u0119, mam uczucie, jakby kto\u015b za mn\u0105 sta\u0142 i stroi\u0142 b\u0142aze\u0144skie miny. Dlatego bardzo si\u0119 pilnuj\u0119 i unikam, jak mog\u0119, wielkich s\u0142\u00f3w.\u00a0<\/em>Dlatego a mo\u017ce mimo tego, w 1996r. otrzyma\u0142a Literack\u0105 Nagrod\u0119 Nobla
i z w\u0142a\u015bciwym sobie humorem podzieli\u0142a czas na ten sprzed i\u00a0po \u201etragedii sztokholmskiej\u201d. Szymborsk\u0105 zawsze pami\u0119ta\u0107 b\u0119d\u0119 jako wybitn\u0105 poetk\u0119 ale te\u017c jako mi\u0142o\u015bniczk\u0119 Ala Pacino i\u00a0Andrzeja Go\u0142oty, \u201eNiewolnicy Isaury\u201d, film\u00f3w Woody Allena, skrzyde\u0142ek z\u00a0KFC i\u00a0r\u00f3\u017cnych szalonych bibelot\u00f3w, kt\u00f3re nami\u0119tnie kolekcjonowa\u0142a,\u00a0 no i oczywi\u015bcie jako autork\u0119 limeryk\u00f3w i cudnych lepiei.<\/p>

100. lecie urodzin Wis\u0142awy Szymborskiej i fakt uhonorowania to Rokiem Wis\u0142awy Szymborskiej jest absolutnie wa\u017cnym przedsi\u0119wzi\u0119ciem, kt\u00f3ry daje nam – ludziom kultury pole do popisu. Ja ju\u017c mam pomys\u0142 na Szymborsk\u0105 w Chrzanowie a Wy? W tym temacie warto si\u0119 postara\u0107 wszak to „hultajka polskiej literatury”.<\/span><\/p>

Jubileusz ten b\u0119dzie szczeg\u00f3lnie \u015bwi\u0119towany w Krakowie, mie\u015bcie gdzie Wis\u0142awa Szymborska sp\u0119dzi\u0142a wi\u0119kszo\u015b\u0107 swojego \u017cycia i gdzie dzia\u0142a Fundacja\u00a0 opiekuj\u0105ca si\u0119 jej spu\u015bcizn\u0105. W planach jest otwarcie Parku Szymborskiej,\u00a0 wydanie tomu \u201eWierszy zebranych\u201d, w kt\u00f3rym znajd\u0105 si\u0119 niepublikowane dot\u0105d teksty poetki, wystawa prezentuj\u0105ca przedmioty nale\u017c\u0105ce do poetki, r\u0119kopisy oraz maszynopisy jej utwor\u00f3w. Wiersze poetki trafi\u0105 te\u017c na ubrania jednej z marek modowych. No i extra! Niech si\u0119 dzieje…<\/p>

Na koniec z dystansem, kt\u00f3ry niew\u0105tpliwie posiada\u0142a poetka i do \u017cycia, i do poezji. Od\u0142\u00f3\u017cmy na bok wszystkie wywody rocznicowe i klucze, za pomoc\u0105 kt\u00f3rych powinno si\u0119 czyta\u0107 poezj\u0119. Zako\u0144cz\u0119 \u017cartobliwie, tak jak czasami poetka „robi\u0142a oko” do poezji i czytelnika \ud83d\ude42\u00a0\u00a0Lepiej ju\u017c Szymborsk\u0105 czyta\u0107 ni\u017c w sejmowej \u0142awce bryka\u0107\u00a0<\/em>\u00a0\ud83d\ude42\u00a0Lepiej tworzy\u0107 w polskim kraju ni\u017c s\u0142oiki my\u0107 w Bombaju\u00a0<\/em>\ud83d\ude42\u00a0\u00a0\u00a0Lepiej czci\u0107 rocznice wieszcz\u00f3w ni\u017c porannych dosta\u0107 dreszcz\u00f3w<\/em>\u00a0\ud83d\ude42<\/p>

P.S. Uwaga \u2013 ciekawostka!\u00a0\u00a0Jedna banalna sytuacja przyczyni\u0142a si\u0119 do powstania pierwszego lepieja. Wis\u0142awa Szymborska zamawiaj\u0105c danie w podkrakowskiej restauracji natkn\u0119\u0142a si\u0119 na ciekaw\u0105 notatk\u0119 w karcie. Ot\u00f3\u017c, przy pozycji \u201eflaki\u201d kto\u015b, dr\u017c\u0105c\u0105 r\u0119k\u0105 dopisa\u0142 \u201eokropne\u201d. To wystarczy\u0142o, aby ten niepozorny dopisek Szymborska wykorzysta\u0142a na w\u0142asny u\u017cytek. Przez kolejne lata lepieje i inne limeryki nie l\u0105dowa\u0142y w szufladzie, ale kr\u0105\u017cy\u0142y w prywatnej korespondencji w\u015br\u00f3d przyjaci\u00f3\u0142 i znajomych poetki.<\/em><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

\u017ar\u00f3d\u0142o:\u00a0https:\/\/gloswielkopolski.pl\/michal-rusinek-o-szymborskiej-byla-z-innej-planety\/ar\/501654 , https:\/\/wyborcza.pl\/7,75248,11073765,wislawa-szymborska-o-smierci-bez-przesady.html#S.embed_link-K.C-B.1-L.1.zw, https:\/\/blaber.pl\/kultura\/lepieje-powazna-tworczosc-wislawy-szymborskiej\/\u00a0<\/a><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Olga Nowicka
<\/strong><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t