{"id":2243,"date":"2023-04-15T08:00:38","date_gmt":"2023-04-15T06:00:38","guid":{"rendered":"https:\/\/www.mbp.chrzanow.pl\/akademiaslowa\/?p=2243"},"modified":"2023-06-16T13:57:54","modified_gmt":"2023-06-16T11:57:54","slug":"felieton-olgi-nowickiej-kwiecien-2023","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mbp.chrzanow.pl\/akademiaslowa\/index.php\/2023\/04\/15\/felieton-olgi-nowickiej-kwiecien-2023\/","title":{"rendered":"Felieton Olgi Nowickiej \u2013 kwiecie\u0144 2023"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Przychodzi wena do…<\/strong><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Ale mi si\u0119 nie chce?… ile\u017c to razy sobie powtarzamy\u2026 Ja do\u015b\u0107 cz\u0119sto, chocia\u017c potrafi\u0119 si\u0119 spi\u0105\u0107, postawi\u0107 do pionu\u2026 i do roboty. Bywa, \u017ce \u201emoja wewn\u0119trzna czu\u0142a przewodniczka\u201d szepce mi: Ty ju\u017c nic nie musisz\u2026 mo\u017cesz – ale nie musisz<\/em>\u2026 – uwielbiam ten g\u0142os, tak na marginesie. Ale b\u0119dzie o tym, \u017ceby si\u0119 chcia\u0142o nam wszystkim, a pisarzom w szczeg\u00f3lno\u015bci.<\/p>\n

Ka\u017cdy z nas dobrze zna ten stan, kiedy jego g\u0142owa jest uschni\u0119t\u0105 na wi\u00f3r pustyni\u0105. Wyczekujemy cho\u0107by na kropl\u0119 lub powiew\u2026 cokolwiek, byle by pojawi\u0142 si\u0119 b\u0142ysk nadziei na cho\u0107by ma\u0142e natchnienie.  To cz\u0119\u015b\u0107 naszej  codzienno\u015bci. Przyprawia nas to o bia\u0142\u0105 gor\u0105czk\u0119, szczeg\u00f3lnie kiedy nasza praca polega w du\u017cej mierze na tym, by by\u0107 kreatywnym.<\/p>\n

Wena tw\u00f3rcza czyli natchnienie, inaczej mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c: energi\u0105, objawieniem, ogniem, ol\u015bnieniem, podniet\u0105, zapa\u0142em, porywem, transem, zrywem\u2026 jeszcze pewnie kilka okre\u015ble\u0144 by si\u0119 znalaz\u0142o, s\u0119k w tym, \u017ce ka\u017cdy ma swoj\u0105 wen\u0119\u2026 i jak j\u0105 zwa\u0142\u2026 najwa\u017cniejsze oby by\u0142a. Ostatnimi czasy modne jest s\u0142owo FLOW. Doczyta\u0142am gdzie\u015b, \u017ce w\u0119gierski psycholog M. Cs\u00edkszentmih\u00e1lyi przez d\u0142ugi czas bada\u0142 to zjawisko i doszed\u0142 do bardzo interesuj\u0105cych wniosk\u00f3w. FLOW (czyli przep\u0142yw, a w rozumieniu psychologicznym stan uniesienia czy te\u017c uskrzydlenia). Wed\u0142ug jego teorii, jest to stan mi\u0119dzy satysfakcj\u0105, a eufori\u0105. Wyst\u0119puje wtedy, kiedy cz\u0142owiek jest poch\u0142oni\u0119ty wykonywaniem jakiej\u015b czynno\u015bci. Mamy wi\u0119c do czynienia ze stanem, w kt\u00f3rym podczas tworzenia, my\u015blenie zostaje wyciszone, a do g\u0142osu dochodzi pod\u015bwiadomo\u015b\u0107. I naraz – niby by\u0142a pustka, a tu prosz\u0119 co\u015b si\u0119 \u201ewyklu\u0142o\u201d, jak mi si\u0119 to  uda\u0142o? Wszyscy tw\u00f3rcy  pragn\u0105 aby ten stan cz\u0119sto im towarzyszy\u0142. Czym\u017ce wi\u0119c jest ca\u0142a ta wena, Flow \u2013 czyli przep\u0142ywowi towarzyszy brak udzia\u0142u \u015bwiadomo\u015bci i ca\u0142kowite oddanie si\u0119 aktualnemu zadaniu. M\u00f3zg izoluje umys\u0142 i cia\u0142o, powoduj\u0105c maksymalne skupienie na zadaniu, kt\u00f3re aktualnie robimy. Osoby w tym stanie, trac\u0105 poczucie czasu, nie czuj\u0105 l\u0119ku czy niepewno\u015bci\u2026 Tworz\u0105 i zatracaj\u0105 si\u0119 w odczuwaniu przyjemno\u015bci, kt\u00f3r\u0105 daje mu dana aktywno\u015b\u0107. Dzi\u0119ki przep\u0142ywowi, mo\u017cna czu\u0107 si\u0119 szcz\u0119\u015bliwym i spe\u0142nionym.<\/p>\n

We\u017amy wi\u0119c  na tapet\u0119 takich pisarzy\u2026 Oj! maj\u0105 zdecydowanie trudno, no bo je\u015bli z pisania \u017cyj\u0105, wena tw\u00f3rcza powinna ich nie opuszcza\u0107, a w momencie kiedy gdzie\u015b nagle ulatuje, musz\u0105 si\u0119 tak zmobilizowa\u0107 aby szybko j\u0105 odnale\u017a\u0107. Ale jak, ale gdzie? Oto jest pytanie. Inspiracj\u0105 mo\u017ce by\u0107 tak naprawd\u0119 wszystko, od li\u015bcia spadaj\u0105cego z drzewa, zas\u0142yszanej melodii, napotkanej osoby czy sytuacji, po kamyk znaleziony przypadkiem nad brzegiem rzeki. Bywa, \u017ce zupe\u0142nie niedorzeczne sytuacje wywo\u0142uj\u0105 pisarsk\u0105 kreatywno\u015b\u0107. I tutaj mamy ca\u0142e spectrum\u2026Bywa\u0142o (a i pewnie bywa obecnie), \u017ce pisarze najs\u0142ynniejszych powie\u015bci w do\u015b\u0107 oryginalny spos\u00f3b walczyli z blokad\u0105 tw\u00f3rcz\u0105.<\/p>\n

Pomys\u0142y moich powie\u015bci kryminalnych znajduj\u0119, zmywaj\u0105c. Jest to zaj\u0119cie tak g\u0142upie, \u017ce zawsze rodzi si\u0119 we mnie my\u015bl o zab\u00f3jstwie \u2013 <\/em>to s\u0142owa Agaty Christie.  Bywa\u0142o, \u017ce le\u017c\u0105ca pozycja wyzwala\u0142a podobno nies\u0142ychane inspiracje tw\u00f3rcze u Georga Orwella, Marka Twaina i Woody Allena. A sam Truman Capote opowiada\u0142, \u017ce jest \u201eautorem ca\u0142kowicie horyzontalnym\u201d, musi le\u017ce\u0107, pi\u0107 kaw\u0119 i pali\u0107 papierosa. W pozycji stoj\u0105cej natomiast tworzyli Hemingway, Dickens i Virginia Woolf. W przypadku Hemingway \u201edo g\u0142osu\u201d dochodzi\u0142 tu jeszcze wypijany hektolitrami alkohol, cho\u0107 to przecie\u017c nie dziwactwo w poszukiwaniu weny (chocia\u017c mog\u0142o si\u0119 od tego zacz\u0105\u0107) ale ci\u0119\u017cka choroba alkoholowa.<\/p>\n

Wg anegdoty Victor Hugo, kiedy pisa\u0142 \u201eDzwonnika z  Notre Dame\u201d podobno mia\u0142 taki nat\u0142ok spraw do za\u0142atwienia, \u017ce jego s\u0142u\u017c\u0105cy skonfiskowa\u0142 mu wszystkie rzeczy ubraniowe aby nie m\u00f3g\u0142 wyj\u015b\u0107 z domu\u2026 i nagle okaza\u0142o si\u0119, \u017ce ubranie go kr\u0119powa\u0142o, owija\u0142 si\u0119 wi\u0119c kocem i ko\u0144czy\u0142 swoj\u0105 histori\u0119. Szeptano tu i tam, \u017ce artysta – zupe\u0142nie nagi, tylko otulony szarym szalem pisa\u0142 z g\u0142ow\u0105 pe\u0142n\u0105 pomys\u0142\u00f3w. Na dodatek – weny tw\u00f3rczej, jak wie\u015b\u0107 gminna niesie, dostarcza\u0142y mu cz\u0119ste wizyty w paryskich burdelach, a kiedy zmar\u0142, zamkni\u0119to wszystkie na znak \u017ca\u0142oby. Honor\u00e9 de Balzac znany by\u0142 z wypijania ogromnych ilo\u015bci kawy, podobno dochodzi\u0142 do 50 fili\u017canek dziennie. Bezsenne noce podyktowane tak du\u017c\u0105 ilo\u015bci\u0105 kofeiny wychodzi\u0142y mu jednak na dobre, bo wtedy wychodzi\u0142y z pod jego r\u0119ki najwspanialsze dzie\u0142a. Mawia\u0142: Gdy tylko kawa trafi do \u017co\u0142\u0105dka, zaczyna si\u0119 og\u00f3lne poruszenie. Pojawiaj\u0105 si\u0119 pomys\u0142y, por\u00f3wnania<\/em> same si\u0119 nasuwaj\u0105, kartka si\u0119 zape\u0142nia. Kawa jest sprzymierze\u0144cem, dzi\u0119ki niej pisanie przestaje by\u0107 walk\u0105.<\/em> Niestety zmar\u0142 w wieku 5. Lat. Schiller z kolei aby nie zasn\u0105\u0107 i pisa\u0107 w nocy, macza\u0142 nogi w lodowatej wodzie, ale to nie wszystko, gdy\u017c prawdziwe inspiracje czerpa\u0142 podobno z zapachu zgni\u0142ych jab\u0142ek. Goethego twierdzi\u0142, \u017ce Schiller trzyma\u0142 w szufladzie ca\u0142e stosy nadpsutych owoc\u00f3w, by zwraca\u0107 si\u0119 ku nim, ilekro\u0107 czu\u0142, \u017ce traci wen\u0119. Ameryka\u0144ska pisarka i przyrodniczka Diane Ackerman, autorka \u201eHistorii naturalnej zmys\u0142\u00f3w\u201d, pisa\u0142a, \u017ce \u201ew s\u0142odkiej, zje\u0142cza\u0142ej st\u0119chli\u017anie tych jab\u0142ek\u201d by\u0142o co\u015b, co wprawia\u0142o umys\u0142 mistrza w ruch. \u017bona Schillera potwierdza\u0142a, \u017ce nie m\u00f3g\u0142 bez nich ani \u017cy\u0107, ani pracowa\u0107.<\/p>\n

U\u017cywki \u2013 te bardziej hardcorowe, wszyscy wiemy, \u017ce by\u0142y i s\u0105 nadal\u2026 Eksperymentowa\u0142 z nimi np. Witkacy, jak i ca\u0142e \u00f3wczesne literacko-artystyczne \u015brodowisko. Swoje do\u015bwiadczenia oparte na narkotycznych wizjach opisa\u0142 p\u00f3\u017aniej w \u201eNarkotykach\u201d. Nie interesowa\u0142o go oczywi\u015bcie ich negatywne oddzia\u0142ywaniem na cia\u0142o, ale  wy\u0142\u0105cznie skutki psychologiczne. Narkotyki rozr\u00f3\u017cnia\u0142 na „demokratyczne” i te „wy\u017cszego rz\u0119du”. Interesowa\u0142y go tylko te ostatnie. To, \u017ce narkotyczne \u201eodloty\u201d by\u0142y podniet\u0105 do tworzenia  jest przyk\u0142ad ameryka\u0144skiego powie\u015bciopisarza Jacka Kerouaca. Wed\u0142ug zapewnie\u0144 pisarza \u201eW drodze\u201d – jeden z najlepszych przyk\u0142ad\u00f3w \u201espontanicznej prozy\u201d w historii literatury, powsta\u0142 w zaledwie trzy tygodnie, podczas kt\u00f3rych Kerouac pisa\u0142 niemal bez przerwy na 120-metrowej rolce papieru, nap\u0119dzany jedynie kofein\u0105 i amfetamin\u0105. Destrukcja by\u0142a w jego przypadku tak wielka, \u017ce pewnego razu stwierdzi\u0142: Jestem katolikiem i nie mog\u0119 pope\u0142ni\u0107 samob\u00f3jstwa, ale zamierzam zapi\u0107 si\u0119 na \u015bmier\u0107.<\/em> Tak te\u017c si\u0119 sta\u0142o.<\/p>\n

Nigdy bym te\u017c nie pomy\u015bla\u0142a, \u017ce Dan Brown pisze, a raczej wymy\u015bla (zapewne nie ca\u0142y czas) wisz\u0105c do g\u00f3ry nogami. Wk\u0142ada podobno buty grawitacyjne i zwisa z dr\u0105\u017cka do \u0107wicze\u0144 g\u0142ow\u0105 w d\u00f3\u0142. Uwa\u017ca to za rodzaj terapii \u2013 odczuwa ulg\u0119 i inspiruje si\u0119\u2026 Przyznacie, \u017ce to ekscentryczny przypadek, a zmywanie gar\u00f3w przez Christie \u2013 to prawdziwa pestka. Chocia\u017c zgni\u0142e jab\u0142ka Schillera, te\u017c s\u0105 niez\u0142e.<\/p>\n

Itd., itd., wymienia\u0107 by d\u0142ugo. I chocia\u017c tw\u00f3rczo\u015b\u0107 jest (albo bywa) uzale\u017cniana od weny, to pewne jest, ze raz ona jest, a raz jej nie ma. Wielu wsp\u00f3\u0142czesnych pisarzy pisanie traktuje jako swoj\u0105 prac\u0119 od-do, do kt\u00f3rej podchodz\u0105 zupe\u0142nie warsztatowo i nawet z pewn\u0105 doz\u0105 rutyny, co prowadzi wg nich do profesjonalizmu. Tak przynajmniej twierdz\u0105. Podobno w \u015brodowisku pisarskim kr\u0105\u017cy takie powiedzenie: Wena istnieje, ale musi zasta\u0107 Ci\u0119 przy pracy<\/em>. Strategie warsztatowe s\u0105 r\u00f3\u017cne ale to ju\u017c temat na inne rozwa\u017cania..<\/p>\n

Ale\u017c sobie poplotkowa\u0142am\u2026 Dlaczego o wenie tym razem? Wszystko przez moj\u0105 kole\u017cank\u0119 w pracy, kt\u00f3ra mia\u0142a gorszy dzie\u0144 i w k\u00f3\u0142ko powtarza\u0142a\u2026 Ale\u017c mi si\u0119 nie chce\u2026<\/p>\n

Podczyta\u0142am anegdotycznie na: https:\/\/lubimyczytac.pl\/byle-pisac-dalej\/<\/a>, https:\/\/blaber.pl\/technologie\/nawyki-najslynniejszych-pisarzy\/<\/a><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Olga Nowicka
<\/strong><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t