100. rocznica urodzin Andrzeja Wajdy

Andrzej Wajda – wybitny polski reżyser filmowy i teatralny, scenograf oraz scenarzysta. Jego twórczość odcisnęła piętno na historii kina światowego.

Urodził się w6 marca 1926 roku w Suwałkach, był synem kapitana Jakuba Wajdy i Anieli z domu Białowąs. Jego dzieciństwo
i młodość zostały naznaczone dramatycznymi doświadczeniami II wojny światowej – jako nastolatek wstąpił do Armii Krajowej, a jego ojciec został zamordowany przez sowietów w Charkowie w 1940 roku.

Po zakończeniu wojny Wajda rozpoczął studia malarskie na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, a następnie podjął studia na Państwowej Wyższej Szkole Filmowej w Łodzi, którą ukończył w 1953 roku. Jego debiutancki film fabularny Pokolenie (1955) zapoczątkował trylogię o doświadczeniach wojennych, kontynuowaną przez Kanał (1957) oraz Popiół i diament (1958) – filmy, które przyniosły mu pierwsze międzynarodowe uznanie i zapoczątkowały tzw. Polską Szkołę Filmową.

Andrzej Wajda był reżyserem niezwykle wszechstronnym. W kolejnych dekadach tworzył poruszające tematy historyczne (Ziemia obiecana (1975), adaptacja powieści Reymonta ukazująca realia przemysłowego w Łodzi), jak również kino zaangażowane politycznie.
W latach 70. I 80. Nakręcił m.in. Człowieka z marmuru (1977) i Człowieka z żelaza (1981), za którego zdobył Złotą Palmę na festiwalu w Cannes i stał się symbolem poparcia dla ruchu Solidarności.

Nie ograniczał się jedynie do historii Polski, realizował także filmy za granicą, m.in. Danton (1983) oraz adaptacje literatury światowej. Po 1989 roku jego twórczość nadał podejmowała ważne tematy, mi.in Korczak (1990), Katyń (2007) lub Wałęsa. Człowiek z nadziei (2013). W 2016 roku wyreżyserował Powidoki, ostatni film, który został zgłoszony jako polski kandydat do Oscara.

Andrzej Wajda był również aktywny w teatrze, reżyserował ważne spektakle i angażował się w działalność pedagogiczną.
W 2002 roku założył Andrzej Wajda Master School of Film Directing, która do dziś kształci młode pokolenia filmowców.

Jego dorobek artystyczny został uhonorowany wieloma nagrodami m.in. Honorowym Oscarem za całokształt twórczości
w 2000 roku, a także wiele innych prestiżowych wyróżnień na festiwalach filmowych i odznaczeń państwowych w Polsce i za granicą.

Zmarł 9 października w 2016 roku w Warszawie, pozostawiając po sobie bogaty i różnorodny dorobek filmowy, który na stałe zapisał się w historii światowej kinematografii.