115. rocznica urodzin Czesława Miłosza

Czesław Miłosz urodził się 30 czerwca 1911 roku w Szetejniach na Litwie.
Był jednym z najważniejszych twórców dwudziestego wieku, genialnym poetą, prozaikiem, eseistą, tłumaczem oraz dyplomatą, którego literacki geniusz został uhonorowany Nagrodą Nobla w 1980 roku.

Młodość spędził w Wilnie, gdzie ukończył prawo na Uniwersytecie Stefana Batorego. Tam współtworzył awangardową grupę poetycką „Żagary”, charakteryzującą się katastroficznymi wizjami nadchodzącej wojny. Czas okupacji hitlerowskiej przeżył
w Warszawie, pracując jako woźny w Bibliotece Uniwersyteckiej i aktywnie uczestnicząc w podziemnym życiu literackim. Koszmar wojenny i tragiczne losy przyjaciół ukształtowały jego powojenną twórczość, w której literatura stała się próbą ocalenia elementarnych ludzkich wartości.

Po wojnie wszedł w skład służby dyplomatycznej komunistycznej Polski, pracując m.in. w Waszyngtonie i Paryżu.
W 1951 roku podjął jednak dramatyczną decyzję o zerwaniu współpracy z reżimem i poprosił o azyl polityczny we Francji. Przez lata żył na wygnaniu, od 1960 roku jako profesor języków i literatur słowiańskich na Uniwersytecie Kalifornijskim
w Berkeley. W kraju jego nazwisko zostało objęte całkowitym zapisem cenzury – oficjalnie nie istniał, a jego książki przemycano z Zachodu z narażeniem życia.

Światowy rozgłos przyniosły mu eseje polityczno-filozoficzne, na czele ze słynnym „Zniewolonym umysłem” (1953) – genialną analizą psychologii intelektualistów ulegających totalitarnej doktrynie. Miłosz był jednak przede wszystkim poetą poszukującym, którego twórczość z latami ewoluowała od rygorystycznego klasycyzmu ku głębokiej kontemplacji religijnej
i filozoficznej. W prozie chętnie wracał do mitycznej krainy dzieciństwa, co uwiecznił w kultowej powieści „Dolina Issy” (1955).

Do wolnej Polski powrócił na stałe pod koniec lat dziewięćdziesiątych, wybierając na swój dom Kraków.
Zmarł tam 14 sierpnia 2004 roku w wieku 93 lat i został pochowany w Krypcie Zasłużonych na Skałce.
Czesław Miłosz pozostaje absolutnym gigantem polskiej i światowej literatury, który w czasach wielkich konfliktów potrafił dać świadectwo prawdzie i ocalić wiarę w ład moralny świata.